Leiderschap blijft een intrigerend fenomeen. Zoals u in de vorige blog heeft kunnen lezen beschikt een goede leider vaak over bepaalde psychische kenmerken (verbale intelligentie, integriteit, eerlijkheid en besluitvaardigheid), maar is het zeker net zo belangrijk dat de volgelingen bereid zijn deze leider te volgen. Een simpel concept, maar met verstrekkende consequenties voor de huidige situatie in het bedrijfsleven.

Laten we weer even terug in de tijd duiken, naar een periode zo'n 2 miljoen jaar geleden. In deze tijd verlieten wij als mensen de bossen en gingen op de savannes leven. Dit had grote consequenties, zo moesten we grotere afstanden afleggen en bestonden groepen eigenlijk nooit uit meer dan 150 individuen (voedsel verzamelen op de savanne voor 150 man is kennelijk niet gemakkelijk). Leiderschap in deze tijd was vanzelfsprekend; de persoon die uitblonk in een bepaalde vaardigheid was de leider in die activiteit. Er was dus sprake van situationeel leiderschap; de persoon die in die situatie het beste tot zijn recht komt (beoordeeld door de groep) nam de leiderschapsrol op zich.

In het verleden werden leiders dus veelal via de 'bottom-up' approach geselecteerd; de groep bepaalde wie de beste leider was in welke situatie. Dit systeem was mogelijk omdat de groepen niet al te groot waren en het (hierdoor) vanzelf bekend werd hoe goed iemand in een bepaalde taak was. De situatie in onze huidige samenleving is echter vaak precies andersom; leiders worden in de regel van bovenaf geselecteerd (top-down) door de leidinggevende die zich nog een stapje hoger op de ladder der hiërarchie bevindt. Gevolg: veel managers/teamleiders falen, zijn impopulair bij hun 'volgelingen' en zijn vooral bezig met het goed overkomen naar de hogere lagen in de organisatie. Een risico voor het bedrijf en weinig inspirerend voor de medewerkers die onder een dergelijke manager moeten functioneren.

Hoewel dit een wijdverbreide methode is, kan het ook anders. Rekening houdend met ons prehistorisch brein heeft Gore zo een out-of-the-box oplossing bedacht. Om de zoveel tijd stellen zij bepaalde leidinggevende functies in het bedrijf ter beschikking die voor iedereen toegankelijk zijn. Het bedrijf laat zo de werknemers stemmen over wie de ideale leider zou zijn. De huidige CEO, Teri Kelly, is op deze manier benoemd. Een mooie strategie, des te meer omdat dergelijk leiderschap al bij voorbaat samengaat met gepassioneerder volgelingenschap en minder weerstand. Dit is ook terug te zien in de cijfers; het verloop onder de werknemers is nog geen 5 procent. 

Ter inspiratie een filmpje van een leider die via de traditionele route is opgeklommen en vele volgelingen wist te inspireren, Martin Luther King.

Geschreven door: Rens ter Weijde